Samo stężenie kannabinoidów to zaledwie połowa historii. Za unikalny zapach, profil aromatyczny, a przede wszystkim za kierunek działania terapeutycznego odpowiadają terpeny – organiczne związki chemiczne występujące w konopiach pod postacią olejków eterycznych.
W naturze pełnią one funkcje obronne: chronią roślinę przed szkodnikami, mikroorganizmami oraz trudnymi warunkami atmosferycznymi. W organizmie człowieka wchodzą jednak w bezpośrednią korelację z układem nerwowym i odpornościowym.
Główni gracze biochemiczni w konopiach
- Mircen (β-mircen) Najczęściej występujący terpen w konopiach (obecny również w mango czy chmielu). Posiada charakterystyczny, ziemisto-leśny profil zapachowy. Wykazuje silne właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe, przeciwlękowe oraz relaksujące. Co kluczowe – mircen zwiększa przepuszczalność bariery krew-mózg, ułatwiając przyswajanie innych związków roślinnych (w tym kannabinoidów).
- Limonen Terpen o intensywnym zapachu cytrusowym. Wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe oraz immunostymulujące. Wpływa bezpośrednio na Ośrodkowy Układ Nerwowy, wykazując potencjał przeciwlękowy i poprawiający nastrój.
- Pinen (α-pinen) Związek o świeżym, sosnowym aromacie. Działa mocno przeciwzapalnie i rozszerza drogi oddechowe. Badania wskazują na jego zdolność do hamowania acetylocholinesterazy, co może poprawiać pamięć, koncentrację i znosić niepożądane efekty krótkotrwałych zaburzeń pamięci.
- Kariofilen (β-kariofilen) Terpen o pikantnym, pieprzowym aromacie. Jest fenomenem biochemicznym – jako jedyny znany terpen selektywnie wiąże się bezpośrednio z receptorem kannabinoidowym CB2. Z tego powodu formalnie uznaje się go za fitokannabinoid. Posiada potężne działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz ochronne na błonę śluzową żołądka.
- Linalol Terpen o nutach kwiatowych i słodkich (charakterystyczny dla lawendy). Działa uspokajająco, przeciwdrgawkowo, przeciwlękowo i rozluźniająco na mięśnie.
Efekt Entourage (Synergia Botaniczna)
Żaden z tych związków nie działa w próżni. W biologii konopi kluczowe jest pojęcie efektu entourage (synergii botanicznej). Zgodnie z przełomowymi pracami dr. Ethana Russo, pełne spectrum naturalnych terpenów w połączeniu z kannabinoidami daje zwielokrotniony efekt terapeutyczny, którego nie da się uzyskać stosując wyizolowane, syntetyczne cząsteczki.
Bibliografia i źródła naukowe:
Allen K.D., McKernan K. et al. (2019) – Genomic characterization of the complete terpene synthase gene family from Cannabis sativa
– Przełomowa analiza genomowa charakteryzująca rodzinę genów odpowiedzialnych za syntezę terpenów w konopiach, wyjaśniająca genetyczne podłoże ich różnorodności aromatycznej.
Andre C.M., Hausman J.F., Guerriero G. (2016) – Cannabis sativa: The Plant of the Thousand and One Molecules (Frontiers in Plant Science)
– Kompleksowy przegląd biochemiczny rośliny, szczegółowo opisujący złożoność ponad tysiąca cząsteczek (kannabinoidów, terpenów i flawonoidów) oraz ich rolę biologiczną.
Cleemput M.V. et al. (2009) – Hop-derived bitter acids as multipotent bioactive compounds
– Badanie nad kwasami goryczkowymi chmielu (bliskiego krewnego konopi), pokazujące silne działanie przeciwzapalne i relaksujące wspólnych terpenów, w tym mircenu.
Gertsch J. et al. (2008) – Beta-caryophyllene is a dietary cannabinoid (PNAS)
– Kamień milowy w biologii konopi – dowód naukowy na to, że β-kariofilen selektywnie aktywuje receptor CB2, stanowiąc most łączący terpeny z układem endokannabinoidowym.
Gordon D. (2021) – Biblia CBD (Wydawnictwo Kobiece)
– Praktyczne i naukowe kompendium dr Dani Gordon na temat bezpiecznego stosowania kannabinoidów i terpenów w kontekście odporności, stresu i przewlekłego bólu.
Kennedy D.O. et al. (2011) – Monoterpenoid extract of sage with cholinesterase inhibiting properties...
– Badanie nad wpływem monoterpenów (m.in. α-pinenu) na układ nerwowy, wykazujące ich zdolność do hamowania rozkładu acetylocholiny i poprawy funkcji poznawczych.
Komori T. et al. (1995) – Effects of citrus fragrance on immune function and depressive states
– Klasyczne badanie nad wpływem aromatu cytrusowego (limonenu) na stany depresyjne i stymulację układu odpornościowego u ludzi.
Molski M. (2009) – Chemia piękna (Wydawnictwo Naukowe PWN)
– Akademickie opracowanie z zakresu kosmetologii i chemii organicznej, szczegółowo opisujące właściwości fizykochemiczne i przenikanie olejków eterycznych przez skórę.
Russo E.B. (2011) – Taming THC: potential cannabis synergy and phytocannabinoid-terpenoid entourage effects (British Journal of Pharmacology)
– Fundamentalna praca dr. Ethana Russo definiująca pojęcie efektu entourage (synergii botanicznej) i interakcji między kannabinoidami a terpenami.
Singh B., Sharma R. (2014) – Plant terpenes: defense responses and clinical applications
– Przegląd mechanizmów obronnych roślin oraz klinicznych zastosowań terpenów w medycynie, dermatologii i profilaktyce zdrowotnej.
Zastrzeżenie prawne:
Niniejszy artykuł służy wyłącznie celom informacyjnym i edukacyjnym. Nie stanowi porady medycznej. Wszelkie decyzje dotyczące terapii należy konsultować z lekarzem.
Aktualizacja prawna: Obowiązujący w Polsce i UE limit zawartości THC dla legalnych produktów z konopi włóknistych wynosi 0,3% THC.
Autor